In de maand december 1941, aan het begin van de oorlog in Azixeb, heeft de Onderzeedienst relatief veel boten verloren. Exe9n van die boten was Hr.Ms O20. Over het verloren gaan van deze boot werd officieel medegedeeld, dat ze ‘strijdend ten onder was gegaan na heroxefsche gevechten met Japanse vlooteenheden‘.

Nabestaanden van omgekomen bemanningsleden en overlevenden hebben ook een heroxefsch gevecht met Defensie moeten leveren, om de feitelijke gang van zaken voorafgaand aan het lot van deze boot boven water te kunnen krijgen. Midden jaren 90 werd aan dit gebeuren ruchtbaarheid gegeven in landelijke dagbladen.

Kort gezegd komt het erop neer, dat de boot tijdens een achtervolging door Japanse oorlogsschepen hals over kop verlaten is. De commandant en officieren handelden destijds volgens oud bemanningsleden in grote paniek.  Er werd ‘slok op drie’ gegeven, de opdracht om de tanks open te zetten, waardoor de boot duikt. Daarna moest de bemanning de boot direct verlaten. Het wrange aan het gebeuren is, dat de commandant zelf niet als laatste de boot heeft verlaten. Er waren op dat moment nog zes bemanningsleden in de machinekamer aanwezig, die de voorbereidingen voor het in opdracht moedwillig laten zinken van de boot hadden voorbereid. Zij zijn met  de boot ten onder gegaan. De Japanners ontfermden zich over de drenkelingen. Aan het begin van de oorlog was er nog sprake van een respectvolle houding van de Japanse Marine jegens de Nederlanders, van wie men vond dat men met hen (op dat moment) niet in oorlog was.  Voor de commandant , Snippe, kwam de redding te laat. Hij verdronk, omdat hij verzuimd had een reddingsvest om te doen…..

Nabestaanden hebben medio jaren 90 gepleit om alle namen van de omgekomen bemanningsleden op het OZD Monument voor Gevallenen te vermelden. Dus ook van hen, die later in krijgsgevangenschap zijn overleden en die van bijv. de KXII (K12). Een groot deel van de bemanning van de K12 is omgekomen toen zij verscheept werd van Colombo naar Engeland. Hun schip de Abosso varend zonder enige bescherming(!) werd getorpedeerd door een U-boot. Terwijl veel anderen weigerden met dit schip mee te varen, vanwege de enorm grote risico’s (de aanwezigheid van veel Duitse U boten in de vaarroute), werd de bemanning vanuit Londen verplicht mee te varen. Zelfs een Ltz, die toch een indrukwekkende staat van dienst heeft opgebouwd in WO2, Van Well Groenveld, werd niet vermeld (omdat hij Indisch was??). De hele kwestie is in april 1995 aan de toenmalige minister van Defensie, Voorhoeve, voorgelegd. Deze foto is van 2010.

De namen zijn die van de commandant en de zes bemanningsleden, die in de machinekamer waren op moment dat de zinkende Hr.Ms O20 werd verlaten. De namen van de overige bemanningsleden, die in later in Japanse gevangenschap zijn omgekomen, ontbreken. Wel zijn aan beide zijden van het monument eind jaren 90 extra gedenkstenen toegevoegd met de tot dan ontbrekende namen van gesneuvelden.

Anno 2010 komt het geheel mij versnipperd over. De beide gedenkstenen aan weerskanten van het monument zijn aan de muur van het gebouw achter het monument geplaatst. Ze maken dus fysiek geen deel uit van het feitelijk monument, de muur met de borden.

Wat mij betreft zijn de bedenkers van het monument en de later toevoeging van de gedenkstenen, een haast amateuristisch stukje plakwerk, als bakstenen gezakt voor hun opdracht.